Zacznę od czegoś dla tych, którzy nie czytali tego, co pisałem poprzednio, lub czytali, ale zapomnieli. Tytułowa branża to jidysz, branża jidysz. A ściślej – poświęcony kulturze internetowy periodyk „Yiddish Branzhe” (zob. https://yiddishbranzhe.com/).
Tym razem w „Yiddish Branzhe” nie tylko zapiszczy, ale i będzie coś do obejrzenia, czyli nie tylko audio (jak było w poprzednich dwóch odcinkach naszego cyklu), ale i wideo, a więc jak w tytule: AV w YB. Pomysł „wrzucania” na stronę krótkich filmików zrodził się dość wcześnie. Pierwsze materiały w nowym dziale zatytułowanym „Ojtograf” („Autograf”) pojawiły się już w styczniu 2018 roku, a więc po kilku miesiącach istnienia czasopisma. Poprzedziła je krótka informacja:
„Rozpoczynamy nowy cykl wideo Ojtograf (Autograf), w którym nasi współpracownicy – żydowscy poeci, prozaicy, aktorzy, literaturoznawcy i inne żydowskie osobistości – przedstawią czytelnikom swoje wideo-pozdrowienia – wierszem, opowiadaniem, piosenką, żartem i mądrością…”.
Nagrania trwają od kilku do kilkunastu minut i, co może zabrzmi dziwnie, ich chyba jedynym wspólnym mianownikiem jest język nagrań, czyli jidysz. Wśród autorów-wykonawców znajdziemy oczywiście przede wszystkim ludzi pióra. Czasem są to nagrania specjalnie dokonane dla „Yiddish Branzhe”, kiedy indziej zarejestrowane fragmenty publicznych występów czy wyimki z dłuższych filmów (np. poświęcony poetce Rywce Basman Ben-Chaim fragment filmu „Fridays at Leyvik House”). Znajdujemy też filmiki zdecydowanie zaskakujące – na przykład poprzedzone taką informacją autorstwa stojącego za wszystkim (a jakże!) Borysa Sandlera:
„Podróże zajmują ważną część życia artysty koncertowego. Drogi, które przemierza, wiodą go do publiczności. Dlatego poprosiłem naszego stałego autora, znanego muzyka Jewgienija Kisina, który nieustannie podróżuje po świecie ze swoimi koncertami fortepianowymi, aby opowiedział choć trochę o miejscach, które odwiedza, a nie o występach. Zwłaszcza że w trasach koncertowych towarzyszy mu jego wierna żona Karina. Kto dziś nie ma telefonu komórkowego? A na zwykłej komórce wystarczy nacisnąć przycisk, i zaraz będzie zdjęcie albo nawet film.
Jewgienij szybko się zgodził, ale dodał: »Podczas tras koncertowych pracuję, a nie chodzę jak turysta«”.
Może i nie chodzi jak turysta, ale namówić się dał i w efekcie mamy Jewgenija Kisina w kolejnej roli. Jesteśmy z nim w Łodzi, gdzie w październiku 2024 roku odwiedził między innymi wystawę poświęconą Arturowi Rubinsteinowi, ale też na Tajwanie, gdzie w następnym miesiącu koncertował.
Na dział „Ojtograf” składa się prawie siedemdziesiąt nagrań. Niekwestionowanym liderem wśród występujących jest Borys Sandler (10 odcinków), po kilka odcinków dali też współpracujący z „Yiddish Branzhe” pisarze: Eli Szarfsztejn, Emil Kalin czy Mordechaj Juszkowski, ale znajdziemy też godne uwagi nagrania osób spoza bliskiego kręgu czasopisma. I tak na przykład w styczniu 2024 roku pojawiło się nagranie Sary-Racheli Szechter (Rukhl Schaechter), która opowiada o swej pracy jako redaktorki prowadzącej stronę internetową gazety „Forwerts”. Sporym zaskoczeniem dla niejednego może być nagranie Japonki, Satoko Kamoshidy. Jej pojawienie się na stronie „Yiddish Branzhe” Sandler wyjaśnia tak:
„Satoko Kamoshidę z Tokio poznałem w klubie Arbeter Ring. O jej drodze do jidysz i o tym, dlaczego ona, rodowita Japonka, lubi uczyć się jidysz, można dowiedzieć się z naszej rozmowy”.
Dodam może jeszcze dla porządku, że ta rodowita Japonka w nagraniu mówi oczywiście po żydowsku. Nie z taką łatwością i lekkością jak inni, ale jednak.
Do jak szerokiego grona odbiorców trafiają nagrania z działu „Ojtograf”, można sprawdzić na kanale YouTube. Oglądalność większości odcinków plasuje się w granicach od kilkudziesięciu do stu kilkudziesięciu wyświetleń, ale bywają też wyjątki. Rekordzistą in plus jest Jewgenij Kisin. Wspomniane już nagranie z Tajwanu odtworzono dwa tysiące razy. Natomiast o tym, jak odbierane są te nagrania, trudno orzec, gdyż na kanale YouTube możliwość komentowania jest wyłączona. Nie trzeba być szczególnie przenikliwym, by domyślić się, że to w obawie przed zalewem antysemickich pomyj.
Wszystkie odcinki działu „Ojtograf” można obejrzeć zarówno na stronie internetowej „Yiddish Branzhe”, jak i na kanale YouTube: https://www.youtube.com/@borisbud1/videos.
